Yazılar

En Kaliteli ve En Doğru Çözüm

Yıldırımdan korunma, üzerinde titizlikle ve standartlara uygun çalışılması gereken bir konudur. Avrupa Birliği ülkeleri ve gelişmiş dünya ülkelerinde yıldırımdan korunma konusunda sürekli sempozyumlar düzenlenmekte, standartlar revize edilmektedir. Ülkemiz bu konu diğer ülkeler kadar aktif olmasa da uluslar arası standartların takibi ve yürürlüğe girmesi TSE’nin çalışmaları arasındadır.

Ülkemizde TS EN 62305 standardının yürürlüğe girmesi, radyoaktif paratonerlerin yasaklanması ve TSE 622 Standardının devre dışı kalmasıyla açılan boşluğu doldurmuştur. Ancak bu standart serisi yıldırımdan korunma bileşenlerini değil yıldırımdan korunma sistemlerinin tasarımını incelemekte ve detaylandırmaktadır. Bu noktada 2004 yılında yürürlüğe giren Yıldırımdan Korunma Bileşenlerini tanımlayan ve 2 bölümden oluşan TS EN 50164 standardına başvurulmalıdır. Bu standart IEC EN 50164 uluslararası standardının TSE tarafından kabul edilmiş ve Türkçeleştirilmiş versiyonudur.

Tüm üretim proseslerinde olduğu gibi yıldırımdan korunma bileşenlerinde de standartlarca tanımlanmış kriterlere uygunluk sağlanmalıdır. Ancak bu şekilde Türk üretimi ürünler, yerli piyasada tercih edilir ve yabancı piyasada da muadilleriyle rekabet edebilirler. Bu bağlamda Türkiye’de üretilen yıldırımdan korunma ürünlerinde TS EN 50164 tarafından tarif edilen şartlara (uygun kesitler, malzeme kalınlıkları, mekanik ve elektriksel karakteristikleri, kimyasal dayanımları vb.) uygunluk aranmalıdır. Aksi takdirde tasarım hatalarından, standartlara uygun olmayan malzemeler kullanılmasından kaynaklanan arızalar meydana gelecektir. Bu arızalardan bazıları;

-Dış ortam koşullarına maruz kalan bileşenler kısa sürede oksitlenme, korozyon gibi sebeplerle deforme olacak, tesisatın yenilenmesi ihtiyacı doğacaktır.

-Toprak altı bağlantıları, standartlara uygun olmayan ürünler nedeniyle işlevini yitirecek ve müdahalesi zor olan toprakaltı bağlantılarına ulaşmak gerekecektir.

-Standartlara uygun olmayan iletkenler ve kroşeler kullanıldığı takdirde yüksek akım ve gerilime maruz kalan ürünler gerekli testlerden geçmedikleri için dayanım kapasitelerinin üzerinde yangın vs. gibi felaketlere neden olacaktır.

-Toprak altı bağlantılarında kısa sürede görülecek korozif bozulmalar, topraklama geçiş direncini yükseltecek ve yıldırım deşarjı esnasında elektronik cihazlarda bozulma, hasar, arıza meydana getirecektir.

Derneğimiz ve üye firmaları topraklama ve yıldırımdan korunma konusundaki ihtiyaçlara sadece ulusal değil uluslar arası seviyede yanıt verebilmeyi amaçladığı için standartlara uygun üretim konusunda takipçi ve öncüdür. Bu konuda zaman zaman belirli sıkıntılar yaşanmaktadır. Örneğin, standartlarda tanımlanan deneyler yaptırılırken akredite laboratuar ihtiyacı doğmakta ve Türkiye’de bu ihtiyaca cevap verecek kapsamlı laboratuarlar bulunmamaktadır. Dolayısıyla firmamız için daha önce TSE tarafından belgelendirme yapılmamış olan TS EN 50164-2 Standardı kapsamında belge alma çalışmalarımız süresince yurtdışındaki laboratuarlardan yardım alınmak durumunda kalınmıştır. Bu da hem belgelendirme sürecini uzatmakta hem de ülkemiz adına sermaye kaybına neden olmaktadır. İşte tam da bu noktada hem laboratuar ihtiyacına yönelik çalışmalar yapılması hem de uluslar arası standartları takip etmek kadar kendi standartlarımızı oluşturmamızın gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Derneğimiz ve üyelerinin bu konudaki hassasiyeti umarız tüm sektör bileşenlerinin de benzer çalışmalarına önderlik edecektir. Ancak çeşitli kriterler doğrultusunda standartlara uygun üretilen ürünler maliyeti nedeniyle merdiven altı tabir edilen ürünlerle fiyat olarak rekabet edememektedir. Unutulmamalıdır ki standartlara uygun malzemeler kullanılmadığı sürece yanlış tasarlanmış bir yıldırımlık ve topraklama sistemi, yıldırımdan korunma sisteminin hiç bulunmadığı durumdan daha yüksek risk taşımaktadır. Lütfen topraklama malzemeleri alırken tedarikçi firmanızın TS EN 50164-1 ve TS EN 50164-2 belgelerine sahip olup olmadığını öğreniniz.

Özlem KAPUCU
Amper Elektrik İnş. ve San. Aş.
Yılkoder Yönetim Kurulu Üyesi

Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir